Teknik Analizin Temeli
Teknik analiz, geçmiş fiyat ve hacim verilerini inceleyerek gelecekteki piyasa hareketleri hakkında olasılıksal çıkarımlar yapma disiplinidir. Temel varsayımları şunlardır: piyasa fiyatları tüm mevcut bilgileri zaten yansıtır; fiyatlar trende göre hareket eder; tarihsel örüntüler tekrar eder.
Önemli bir uyarı: teknik analiz olasılıksal bir araçtır, kesin öngörü sunamaz. Risk yönetimi kurallarıyla birlikte kullanıldığında anlam kazanır.
Grafik Türleri
- Çubuk grafiği (OHLC): Her periyot için açılış, yüksek, düşük ve kapanış fiyatını gösterir.
- Mum çubuğu (Candlestick): OHLC verilerini görsel olarak daha kolay okunabilir biçimde sunar; Japon kökenlidir ve en yaygın kullanılan grafik türüdür.
- Çizgi grafiği: Kapanış fiyatlarını birleştirir; uzun vadeli trend görselleştirmesi için uygundur.
- Renko ve Kagi grafikler: Zamandan bağımsız, yalnızca anlamlı fiyat hareketlerini gösteren alternatif grafikler.
Trend Analizi
Teknik analizin en temel prensibi trend takibidir. Yükselen trend, art arda daha yüksek dip ve zirve noktaları oluştururken, düşen trend bunun tersini sergiler. Yatay konsolidasyon, alıcı ve satıcıların denge kurduğu bölgeleri tanımlar.
"Trende karşı gitmek, karanlık bir odada mobilyalara çarpmaya benzer; piyasa sonunda haklı çıkar, ama siz zarar görmüş olursunuz." — Anonim trader atasözü
Destek ve Direnç Seviyeleri
Destek, fiyatın tarihsel olarak alım gördüğü ve gerilemenin yavaşladığı seviyeyi ifade eder. Direnç ise satış baskısının yoğunlaştığı ve yükselişin durduğu bölgedir. Bu seviyelerin kırılması, yön değişikliğinin önemli bir sinyali olarak değerlendirilir.
Rol dönüşümü ilkesine göre, kırılan bir direnç seviyesi bundan sonra destek işlevi görme eğilimindedir; kırılan destek ise dirence dönüşür.
Hareketli Ortalamalar
| Tür | Hesaplama | Kullanım Amacı |
|---|---|---|
| Basit (SMA) | Dönem kapanışlarının ortalaması | Uzun vadeli trend belirleme |
| Üssel (EMA) | Son verilere ağırlık verir | Daha hızlı sinyal üretimi |
| Ağırlıklı (WMA) | Doğrusal ağırlık dağılımı | EMA ile SMA arası hassasiyet |
| Çift Üssel (DEMA) | EMA'nın EMA'sı | Gecikmeyi minimize etme |
Altın kesişim: kısa vadeli ortalamanın uzun vadeli ortalamanın üzerine çıkması yükseliş sinyali olarak; ölüm kesişimi ise kısa vadeli ortalamanın uzun vadelinin altına inmesi düşüş sinyali olarak yorumlanır.
Momentum İndikatörleri
RSI (Göreceli Güç Endeksi)
0-100 arasında değer alan RSI, fiyat değişim hızını ölçer. Geleneksel olarak 70 üzeri aşırı alım, 30 altı aşırı satım bölgesi olarak kabul edilir. Ancak güçlü trendlerde bu sınırlar uzun süre aşılı kalabilir; bu nedenle RSI sapması (divergence) daha güvenilir bir sinyal yöntemi olarak öne çıkar.
MACD (Hareketli Ortalama Yakınsama-Iraksama)
12 günlük EMA ile 26 günlük EMA arasındaki farkı gösteren MACD, 9 günlük sinyal hattıyla birlikte yorumlanır. MACD'nin sinyal hattını keserek yukarı geçmesi yükseliş, aşağı kesmesi ise düşüş sinyali üretir. Histogram, iki çizgi arasındaki farkın büyüklüğünü görselleştirir.
Bollinger Bantları
20 günlük hareketli ortalama etrafında iki standart sapma mesafesinde çizilen bantlar, volatilite ortamını görselleştirir. Bantların daralması düşük volatiliteye işaret eder ve genellikle güçlü bir hareketin öncülüdür. Fiyatın üst banda dokunması tek başına satış sinyali değildir; güçlü trendlerde fiyat bantlar boyunca ilerleme eğilimi gösterir.
Hacim Analizi
Fiyat hareketi hacimle desteklendiğinde güvenilirliği artar. Yüksek hacimle gerçekleşen kırılmalar (breakout), düşük hacimle gerçekleşenlerden daha anlamlı kabul edilir. Fiyat yükselirken düşen hacim, güç kaybının erken uyarı işaretidir (negatif hacim sapması).
Grafik Formasyonları
- Baş ve Omuzlar: Üç ardışık zirve (ortadaki en yüksek), trend dönüşünün klasik formasyonu.
- Çift Tepe / Çift Dip: İki kez test edilen zirveden sonra geri çekilme ya da iki kez test edilen dipten toparlanma.
- Bayrak ve Flama: Güçlü bir hareket sonrası konsolidasyon; mevcut trendin devamı olarak yorumlanır.
- Üçgen Formasyonları: Yükselen, düşen ve simetrik üçgenler; kırılma yönüne göre hedef belirlenir.